Chưa bao giờ việc đi du lịch Campuchia, đến Xiêm Riệp chiêm ngưỡng Kỳ quan Thiên nhiên, Di sản thế giới Angkor Wat lại dễ dàng, thuận tiện bằng lúc này. Từ Hà Nội và TP.HCM, du khách có thể bay đến Phnôm Pênh hoặc Xiêm Riệp với máy bay của Vietnam Airlines và của Cambodia Angkor Air. Đi bằng đường bộ thì có nhiều cách hơn.

Nhưng dù đi bằng cách nào thì khu đền cổ Angkor, từ lâu nay quen dùng gọi chung thành phố cổ Angkor Thom, đền Bayon (Đế Thích), đền Ta Phrom và đền Angkor (Đế Thiên) vẫn là điểm đến số một. Cùng với quy định miễn thị thực nhập cảnh và sự phát triển của tuyến du lịch xe buýt, du khách VN trở thành nguồn khách quốc tế số một thăm Campuchia trong 9 tháng đầu năm 2009, tăng gần 43% so với cùng kỳ năm 2008.

Trước khi vào tham quan, du khách phải mua vé 20USD/ngày (tương đương 357.000 đồng) và chụp ảnh để in lên vé. Angkor Thom không phải là một kiến trúc bình thường, mà là một phức hợp, một quần thể đền thờ và dinh thự, nhà ở đã có thời phát triển cực kỳ hưng thịnh dưới đế chế Khmer. Và đã có lúc Angkor Thom là thành phố lớn nhất thế giới với diện tích 9km2 và có 100.000 – 150.000 cư dân. Nó được xây dựng ở bờ phải sông Xiêm Riệp, một nhánh của sông Tônglê Sáp.

Ở trung tâm thành phố cổ đồ sộ này là đền Bayon, được xây dựng cuối thế kỷ XII, đầu thế kỷ XIII với những cụm Phật bốn mặt quần tụ ở 54 khối tháp đá trên cao. Trên các bức tường đá chạy bọc phía dưới là vô số các phù điêu mô tả cảnh chinh chiến và sinh hoạt của người dân thời hậu chiến. Những bức tường cao 8m, dài 3km bao quanh thành phố.

Do sống trong môi trường khá khắc nghiệt: ngập úng trong mùa mưa và khô cằn trong mùa nắng, nên người xưa đã thiết kế những con kênh khổng lồ, có cái dài đến 40km để dẫn thủy nhập điền và giữ nước trong các hào rộng bề ngang bao quanh Angkor Thom và Angkor Wat. Thời xa xưa, cá sấu là động vật chính được nuôi trong hệ thống hào này nhằm bảo vệ đền thờ, dinh thự. “Bây giờ chỉ toàn là cá lóc”, hướng dẫn viên Navi, một người Campuchia nói tiếng Việt giọng lơ lớ, kể.

Theo một bài báo mới đăng trên Tạp chí PNAS, khu phức hợp Angkor Thom trước đây rộng lớn hơn nhiều, khoảng 3.000km2, tương đương diện tích của Los Angeles ngày nay, và là nơi sinh sống của khoảng nửa triệu người. Sử dụng radar từ trên không AIRSAR của NASA, Mỹ, các nhà khoa học quốc tế còn phát hiện được thêm 74 ngôi đền, hơn 1.000 hồ nước nhân tạo và hệ thống kênh rạch. Theo họ, chính sự bành trướng, phá rừng lấy đất xây dựng nhà ở, dinh thự và đền thờ là nguyên nhân quan trọng dẫn đến sự sụp đổ của quần thể này vào cuối thế kỷ XVI.

Có lẽ Angkor Thom trước đây bao la như thế thật nên mới có thể lý giải vì sao đền Angkor Wat lớn đến như vậy. Để từ đầu cầu Naga ở phía ngoài vào được đến khu đền chính trên cao, thường được các hướng dẫn viên du lịch gọi là “thiên đàng”, du khách phải đi bộ đúng một cây số dưới ánh nắng chói chang. Được xây dựng vào thế kỷ XII để làm đền thờ các vị thần Hindu (Ấn Độ giáo), “Ngôi đền thành phố” sau này trở thành đền thờ Phật giáo. Angkor Wat là niềm tự hào của người Campuchia, nó đã được đưa vào quốc kỳ của quốc gia này từ năm 1863.

Sau một ngày tham quan đền Bayon, đền Ta Phrom nổi tiếng là kiệt tác của thiên nhiên và tạo hóa với những cây cổ thụ mọc trên tường đá, rồi đền Angkor, du khách có thể hiểu rằng, không chỉ chiến tranh và những kẻ tham lammới là lực duy nhất tàn phá kiến trúc này (hầu hết các tượng Phật, tượng rắn Naga đều đã bị chặt mất đầu; trong nơi chôn cất vua, hoàng hậu ở Angkor Wat chỉ còn 100.026 cái lỗ vì chừng ấy viên kim cương, đá quý đã bị kẻ xấu cạy lấy đi…), mà còn là sự góp phần của những biến đổi thời tiết, khí hậu từ thời xa xưa.

Còn hiện nay, hơn một triệu du khách tham quan quần thể đền cổ Angkor mỗi năm cũng ít nhiều tác động đến địa danh này. Dự kiến năm 2010, số khách đến đây sẽ lên đến ba triệu người. Hàng trăm khách sạn và nhà trọ đã mọc lên ở Xiêm Riệp; nước sinh hoạt được hút lên từ lòng đất cũng là mối đe dọa lớn cho Angkor.

Nhưng sau 180 phút khám phá Angkor Wat, lên xuống rất nhiều bậc thang, chụp ảnh trước những tòa tháp đá, những nàng Apsara xinh đẹp có dáng vẻ dữ dằn, chắc hẳn bạn sẽ thầm ước ao được trở lại chốn này. Khi ấy có thể bạn sẽ chọn khám phá khu đền Angkor từ trên không bằng cách bay lượn nhẹ nhàng trong lồng của một khinh khí cầu, hoặc ngồi trên lưng voi thực hiện một vòng tham quan toàn thành phố cổ.

P. D. NGUYỄN (Theo Doanh Nhân Sài Gòn)