Giá trị sống – Mạng xã hội Thật và Ảo

Mạng xã hội nói chung và Facebook nói riêng đã trở thàh một phần trong đời sống hàng ngày. Chúng ta dễ dàng bắt gặp những người ngồi cùng một bàn trong quán nước hiếm khi trò chuyện và “ôm” suốt chiếc Smartphone cho đến lúc đứng lên rời quán. Chúng ta bàng hoàng trước những vụ án chấn động, khởi nguồn từ Facebook.

Và rồi ngày ngày, chúng ta lại truy cập nó. Cứ mỗi 3 giây, Facebook có 1 người dùng Việt Nam mới, kết quả vừa được công bố tại Hội thảo Toàn cảnh CNTT-TT Việt Nam lần thứ 18 – VIO 2013 diễn ra tại TPHCM.

mangxahoi_01

Chúng ta đang “nghiện”

Cô gái ngồi trên chiếc ghế đá trong Công viên Tao Đàn. Cô lấy ra từ bao nylon một trái bắp đã được luộc chính, tay phải với chiếc smartphone cũng giơ lên. Cô bấn “crack” vài ba cái. Xem lại ảnh trong điện thoại, cô mỉn cưới hài lòng. Cô ăn nhanh ba hàng hạt bắp, xong tếip tục, cô đưa trái bắp đang ăn dở lên, crack crack crack. Khi ăn xong trái bắp, cô giơ cả cùi bắp lên, crack. “Facebook”, bạn nhủ thầm như thế khi trông thấy điều đó, hình ảnh mà nếu đặt trong bối cảnh mươi năm về trước chắc chắn khiến bạn lắc đầu “không hiểu nổi”.

Bạn bước vào một cửa hàng thức ăn nhanh. Trong khi bạn dùng gần xong phần ăn của mình mà 3 gái, 3 trai của bàn kế bên, đến trước bạn, vẫn còn chưa đụng vào phần ăn của họ, bởi họ còn mải chụp ảnh. Chụp món ăn, chụp đôi, chụp từng người một, vì có thành viên còn chưa hài lòng với mái tóc còn loà xoà hay kiểu chu môi chưa thật “cute”, chụp lại. Bạn sẽ lại nhủ thầm “Facebook”, và bạn khẳng định chắc nịch là “facebook” vì bởi, bạn cũng là tín đồ Facebook.

Theo số liệu vào cuối tháng 11-2013 mà trang Business Insider công bố, Facebook tiếp tục là mạng xã hội có số thành viên lớn nhất trên thế giới, với 1.16 tỷ người dung tích cực hàng tháng. Đáng nói, theo kết quả nghiên cứu của Socialbakers & SocialTimes.Me – 2013 vừa được công bố tại Hội thảo Toàn cảnh CNTT-TT Việt Nam lần thứ 18 – VIO 2013 diễn ra ở TPHCM, đến tháng 8-2013, tại Việt Nam đã có 19,6 triệu người dùng Facebook, chiếm 21,42% dân số và chiếm tới 71,4% người sử dụng Internet.

Chỉ sau gần 1 năm, tổng lượng người dùng Facebook đã tăng hơn gấp đôi (tháng 10-2012), Việt Nam có 8,5 triệu người dùng Facebook, theo WeAreSocial). Tính trên toàn thế giới, Việt Nam là quốc gia mà Facebook có thị phần tăng trưởng nhanh nhất, với tốc độ 146% trong 6 tháng (từ tháng 5 đến 10-2012).

Bạn là tín đồ Facebook. Chúng ta thẳng thắn nhìn nhận như thế rồi hãy bàn tiếp. Chúng ta đừng giả vờ rằng Internet nói chung, mạng xã hội nói riêng chẳng quan trọng gì và mình luôn làm chủ nó, vì những con số thống kê bên trên đã nói lên tất cả. Máy tính để bàn, laptop, máy tính bảng hay chiếc điện thoại thông minh của chúng ta luôn trong tình trạng “sign in” ở tài khoản của một mạng xã hội nào đó. Buổi sáng, bạn vào lướt newsfeed để xem thế giới đang diễn ra điều gì. Từ newsfeed bạn bấm vào những đường link dẫn đến những bài báo câu khách, những clip nhạc đang hot trên YouTube, thông tin về bạn bè đang ở đâu, làm gì.

Chúng ta không cưỡng lại sự phong phú và nhiều cái “rất được” của Facebook. Nhưng ở bài viết này, chúng ta sẽ nói nhiều về cái “chưa được” đối với người trẻ khởi nguồn từ – cứ chưa hẳn nguyên nhân là – Facebook.

Đời ảo lấn lướt đời thật

mangxahoi_02

Một cô bé liên tục yêu cầu anh, chị, chú, bác mình bấm “like” tấm ảnh cô vừa đăng trên Facebook. Hành động này nói lên điều gí? Cô bé đang quan tâm quá mức đến hình àh cô muốn xây dựng trong thế giới ảo. Sống ảo đang lấn lướt sống thật. Đúng vậy. Nếu ví dụ về cô bé trên còn chưa thật thuyết phục, thì bản tin sau đậy sẽ làm điều đó: ” Sau khi đâm chết bạn, nam sinh trường TDTT up ảnh cồng tay lên FB” (đăng ngày 23-11-2013 trên Kênh 14). Lý giải thế nào cho việc người ta có thể bỏ mặc đời thực đang trong cảnh “cam go” mà tranh thù “tự sướng” tạm bợ trong đời ảo? Chẳng trách vì sao từ “selfie” – diễn giải là bức ảnh tự chụp và tảo lên một trang mạng xã hội – chính thức được NXB Đại học Oxford – Anh chọn là “Từ của Năm” và là từ vựng được ưa chuộng nhất trong Từ điển Oxfoxd với tần suất sử dụng trung bình 150 triệu lần/tháng.

Ảnh và thông tin có nhân + chức năng định vị + tình trạng “công khai” (public) của trang cá nhân sẽ đẩy người dùng đến với những kẻ săn mồi trên mạng xã hội. Nếu người dùng không “công khai” thông tin cá nhân thì bạn bè trên mạng xã hội vẫn là “bạn giả”, những người bạn chưa từng gặp ngoài đời.

“Tôi sử dụng Facebook từ năm 2012 với mục đích chia sẽ thông tin với mọi người, đặc biệt là với sinh viên của tôi. Trang Facebook cửa tôi có rất nhiều bạn bè, đồng nghiệp, các em sinh viên của trường vào xem để theo dõi thông tin tuyển sinh, bài giảng… Đến tháng 9-2013, một trang Facebook khác mang tên giống hệt trang của tôi và cập nhật hình ảnh của tôi. Trên trang Facebook mạo danh đã đăng những hình ảnh và bài viết có nội dung phản cảm, liên kết những trang web sex…

Từ trang mạo danh này đã phát tán đến đồng nghiệp, sinh viên trong trường. Điều này lản ảnh hưởng nghiêm trọng đến công việc, hình ảnh, uy tín của tôi trong mắt đồng nghiệp, sinh viên của mình. Là một giảng viên, một cán bộ quản lý nên những nội dung mà trang Facebook mạo danh đăng tải đã khiến tôi bị nọi người nghi ngờ, bàn tán không tốt, uy tín bị giảm sút”, ông Phạm Đình Huấn, Trưởng khoa Giáo dục Đại cương Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, bức xúc kể về một câu chuyện trên Facebook , mà chính mình là nạn nhân. Sau khi vụ việc xảy ra, ông Huân đã làm bản tường trình báo cáo tổ chức, đoàn thể của Trường Cao Thắng, thậm chí gửi đơn đến rất nhiều cơ quan an để trình báo vụ việc nhưng không thành do không đúng thẩm quyền của họ. Cuối cùng, ông viết đơn gửi công an phường nơi mình cư trú. Sau đó một ngày, trang Facebook mạo danh trên đã bị khóa.

Giáo dục thông qua mạng xã hội, nên chăng ?

Gần đây, hàng loạt vụ án chấn động bắt nguồn từ Facebook xuất hiện ồ ạt. Các báo đã đăng rất nhiều vụ: Bị bắt vì khoe trên Facebook (Pháp Luật TPHCM ngày 27-11 đăng tin về việc công an bắt kẻ hiếp dâm một nữ sinh lớp 12 tại Đăk Lăk sau đó chụp ảnh nạn nhân và up lên Facebook); Sa lưới vì khoe chiến tích trên Facebook (VnExpress, 15-7); Chém chết người yêu cũ rồi lên Facebook thú tội; Kẻ máu lạnh lên Facebook khoe đâm chết cụ già; Nữ sinh bị đánh hội đồng vì chửi bạn trên Facebook… đăng trên nhiều báo mạng. Gần đây nhất là vụ án một nữ sinh bị “bạn” trên Facebook bắt cóc và hãm hiếp dưới chân cầu…

Các nạn nhân đa phần ở độ tuổi còn khá trẻ. Điều này đang gây lo lắng cho những bậc làm cha mẹ, những người đang cố gắng kiểm soát nhưng phải làm ra vẻ không kiểm soát con cái để bảo vệ chúng khỏi những cái bảy từ Internet, thế giới mà con cái họ hiểu biết rành rọt hơn cả họ. Nhiều bà mẹ học cách tìm hiểu Facebook, để theo dõi lịch học, nhân thân bạn bè từ fanpage của lớp con. Thậm chí các bà còn bàn bạc nhau nhập vai nick ảo để dàn cảnh cho con mình những bài học nhớ đời về việc “chuyện gì cũng đưa lên mạng” nhưng vẫn đảm bảo an toàn cho con, để chúng thật sự đề cao cảnh giác trong thế giới mạng. Các bà vẫn ngại rằng: “Tin các vụ án đầy rẫy trên báo nhưng nhiều khi không ăn thua”.

mangxahoi_03

Việt Nam hiện có 11,3 triệu người dùng mạng xã hội, đa phần ở độ tuổi 15-24 và tán gẫu (chat) là 1 trong những hoạt động phổ biến của họ (66%), theo tài liệu trực tuyến Asia Pacific Digital Marketing Yearbook 2012 được Hiệp hội Digital Marketing Châu Á công bố vào tháng 8-2013. Mạng xã hội đã trở thành một phần đời sống hàng ngày với những mặt được và chưa được. Để hạn chế người dùng, nhất là người trẻ, dính bẫy từ mạng xã hội, các chuyên gia tâm lý, nhà trường, thầy cô, phụ huynh vào cuộc với những hướng dẫn tận tình về cách đề phòng, cảnh giác trong thế giới ảo, về kỹ năng sống… Nhưng, những lời khuyên đó thật sự đến với đối tượng cần được tuyên truyền chưa? Phải chăng, xã hội phải sử dụng chính thế giới mà người trẻ quan tâm – mạng xã hội – để làm môi trường và công cụ tuyên truyền, giáo dục.

BÀI VIẾT KHÁC

Thông Tin Tư Vấn

Vui lòng điền chính xác thông tin
để được đội ngũ Du lịch Hoàn Mỹ hỗ trợ tốt nhất