Tré bày ra đĩa trông thật ngon mắt
Những ngày này quê tôi đã trẩy lên không khí đón tết. Đâu đâu trong xóm cũng phảng phất mùi mứt dừa, mứt gừng cay nồng. Cả làng trên xóm dưới mới sáng tinh mơ đã í ới gọi nhau đi chia thịt heo. Người bắt heo, kẻ làm thịt, tiếng nói cười râm ran một vùng quê… Các bà, các chị hồ hởi đi tìm lá chuối, lá bưởi… rồi lăng xăng, rục rịch rủ nhau gói tré.
Mẹ bảo tré ngon trước hết ở khâu chọn thịt. Thịt heo mẹ đi chia về, phân từng loại. Thịt đùi dùng để luộc dầm nước mắm, thịt ba chỉ để xíu xì dầu… Riêng phần thịt đầu, tai, da mẹ rửa thật sạch làm tré. Trong khi chờ thịt luộc chín, mẹ lục đục giã tỏi, tiêu, riềng thật nhỏ. Thịt vừa chín tới, vớt ra để nguội rồi xắt lát.
Công đoạn xắt thịt cũng là một “nghệ thuật”, phải xắt sao cho thật mỏng, thật ngon mắt. Thịt xắt xong cho các loại riềng, tiêu, mè, muối… đúng liều lượng, vừa ăn, sau đó mang ướp chừng nửa tiếng.
Khâu chuẩn bị trước khi gói tré cũng thật kỳ công. Ba được giao nhiệm vụ chẻ từng sợi lạt. Lạt làm từ thân cây giang hái ngoài rừng được vuốt thật mỏng để buộc tré. Tôi ngồi lựa những chiếc lá bưởi non, rọc từng tờ lá chuối đem phơi dưới nắng cho dịu.
Tré muốn gói to hay nhỏ tùy ý nhưng thường mẹ tôi hay gói thành đòn. Bao giờ cũng vậy, mẹ phải bọc trước bằng lá bưởi non để tạo mùi thơm. Xé lá chuối thành từng miếng có bản rộng bằng chiều dài miếng thịt, quấn lớp lá chuối nhiều vòng quanh lá bưởi. Kế tiếp dùng một miếng lá chuối lớn bằng bàn tay quấn tròn kín thịt, bẻ gập chéo hai đầu lá xuống là được một đòn, sau đó lấy dây lạt buộc chặt.
Mẹ cẩn thận ủ thêm một ít rơm rạ. Vài ngày sau là có thể sử dụng.
Tuy khác về cách chế biến những cũng như nem, món tré hội tụ đủ ngũ vị: mặn, ngọt, chua cay và vị chan chát thích thú của lá ổi non. Dưới bàn tay khéo léo của mẹ, những chiếc tré sẵn sàng cho ngày tết, trước tiên được đặt lên bàn thờ cúng ông bà, sau đãi khách làm mồi lai rai nhậu mỗi khi đến chúc xuân.
PHAN THỊ THANH LY
Theo TuoiTre (Ẩm thực) – Ngày 18/1/2011
