Uống thuốc rước hoạ

Về hưu đã lâu, thầy giáo Trương nay đã sắp bước vào tuổi “cổ lai hi”, mắc chứng cao huyết áp hơn 20 năm phải thường xuyên uống thuốc hạ huyết áp. Nửa năm trở lại đây thầy tiểu tiện “ngẫu hứng” một đêm đến 4-5 lần, nước tiểu rỉm ra quần.

uong thuoc 1

Tới bệnh viện khám qua móc ngón tay kiểm tra trực tràng, siêu âm, chẩn đoán thầy bị tăng sinh tiền liệt tuyến lành tính. Bác sĩ khoa Ngoại tiết niệu kê cho thầy đơn thuốc reserpine, dặn về uống trước khi đi ngủ, thoạt đầu chỉ 1mg (nửa viên), về sau căn cứ vào triệu chứng mà uống tăng liều.

Tối hôm ấy thầy giáo Trương uống nửa viên trước khi lên giường. Nửa đêm mót tiểu, thầy vội dậy bước tới cửa buồng vệ sinh, bỗng cảm thấy váng đầu hoa mắt, trời đất quay cuồng, người mềm oặt và ngã vật xuống mặt sàn, phần đùi đau nhói dữ dội. Người nhà phát hiện vội gọi xe cấp cứu. Vào bệnh viện, qua kiểm tra chiếu chụp, chẩn đoán thầy bị mẻ mỏm xương đùi nối với khớp háng, thật là “hoạ vô đơn chí”.

Qua xem xét lịch sử dùng thuốc của thầy Trương ghi chi tiết trong y bạ, bác sĩ đã tìm ra căn nguyên là loại thuốc hạ huyết áp reserpine kia!

Reserpine có hiệu ứng hạ huyết áp, cộng với chức năng điều tiết mạch máu thần kinh của người già rất kém. Thầy Trương uống thuốc trước lúc đi ngủ, dẫn tới huyết áp ban đêm tụt xuống rất thấp. Nửa đêm choàng tỉnh dậy, não thiếu máu đột ngột, dẫn tới chóng váng, gục ngã.

Vì vậy, khi người già uống Anpha receptor retarder giảm huyết áp hoặc điều trị tăng sinh tiền liệt tuyến, phải đặc biệt chú ý theo dõi hiệu ứng thuốc. Nói chung, 1-2 ngày đầu, rất dễ xảy ra hiện tượng ngã.

Từ đó, người già nằm ngủ đêm khi muốn dậy trước hết phải nhỏm dậy từ từ, ngồi thõng chân nơi mép giường một lát. Bật đèn ngủ đầu giường, trong buồng vệ sinh nên trải thảm chống trượt, cạnh bệ xí phải có tay vịn, trường hợp quá yếu, đi lại khó khăn cần người nhà dìu đi.

Ngoài thuốc Anpha receptor retarder ra, thuốc ngủ (sleeping pill) và thuốc lợi tiểu (diuretic) cũng là thủ phạm dễ làm người già choáng váng ngã vật.

Thuốc giảm huyết áp gây cồn cào xót ruột, ợ chua

Giáo sư Vương mắc chứng huyết áp cao đã 5 – 6 năm. Hai năm trở lại đây được trạm xá chăm sóc, cho uống aminochlodipine và metoprolol, huyết áp được khống chế hữu hiệu, các triệu chứng choáng váng căng óc, đau đầu, tứ chi bì bì tê dại được cải thiện rõ rệt. Vậy nên xấp xỉ tuổi hoa giáp mà giáo sư vẫn đủ tinh lực lên lớp giảng dạy và hướng dẫn sinh viên làm luận án bình thường.

Chẳng hiểu sao, khoảng 2 tháng gần đây, giáo sư Vương bỗng mắc chứng mất ngủ và xót ruột cồn cào, sáng dậy miệng khô và đắng ngắt rất khó chịu.

Tới trạm xá lĩnh ít thuốc dạ dầy, nhưng uống vẫn không kiến hiệu. Ông Vương tới bệnh viện thành phố khám. Sau khi nghe tỉ mỉ bệnh tình, bác sĩ kiểm tra, nội soi dạ dầy, đo độ pH thực quản suốt 24/24h, kết luận: mắc chứng ợ chua vì viêm loét dạ dầy. Giáo sư Vương lấy làm lạ, nên thắc mắc với bác sĩ: “Dạ dầy tôi vốn khá tốt. Tại sao tự dưng lại mắc căn bệnh kì cục vậy?”. Bác sĩ nói: “Đó là do hậu quả của việc thường kì uống thuốc aminochlodipine và metoprolol. Chỉ cần giảm dần đến dừng hẳn việc sử dụng 2 loại thuốc này chuyển sang dùng loại thuốc hạ huyết áp khác, cộng thêm với uống thuốc ức chế nội tiết chất toan là ổn”.

Từ đó giáo sư Vương uống thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ điều trị, nhờ vậy bệnh tình thuyên giảm rõ rệt và khỏi hẳn.

Vốn là, khả năng loại trừ chất chua của thực quản ở người già yếu dần, chất chống ion Ca++ (viên làm dịu aminochlodipine, nife – dipine…) hoặc thuốc Bêta receptor retarder (thuốc metoprolol, bisorolol) làm cho cơ thắt đầu dưới của thực quản chùng dãn, đóng không chặt dẫn tới hiện tượng ợ ngược mang theo vị toan, dịch mật từ dạ dầy thốc lên thực quản, những chất mang tính a-xít (chua) này không được khử bỏ hữu hiệu gây tổn thương đối với niêm mạc thực quản, dẫn tới xót ruột, ợ chua rất khó chịu .

Ông Từ bị bệnh đái tháo đường type II, kèm theo các chứng mỡ máu cao chứng máu đặc, trên cơ sở uống thuốc hạ đường điều chỉnh mỡ máu, bác sĩ còn kê đơn cho uống aspirin chống đông máu.

Các con bác Từ làm việc xa nhà, nghe tin bệnh tình của bố đều lo lắng và hỏi dò các nơi về những loại thuốc cải thiện được tình trạng máu đặc. Anh con trai là kĩ sư nghe người ta kháo loại dầu cá sống ở tầng nước sâu có khả năng kép vừa hạ thấp được mỡ máu lại vừa chống được đông máu, thế là mua một lọ to gửi về cho bố. Cô con gái làm ở ngân hàng nghe nói loại thuốc bào chế từ lá ngân hạnh (ginkgo) có chức năng ức chế tiểu cầu máu (blood platelet) và có tác dụng hạ thấp độ đậm đặc của máu, có thể bảo vệ được mạch máu tim não, liền mua 10 hộp gửi về cho bố…

Từ đó, ông Từ ngoài uống aspirin chống đông máu, lại uống viên nang dầu cá và chế phẩm ginkgo, tưởng rằng “ba mũi giáp công”, mọi bệnh tật sẽ bị quét sạch. Không ngờ, sau hơn 1 tháng dùng thuốc một sáng đánh răng ông tá hoả khi thấy bàn chải dính đầy máu, soi gương mới biết chảy máu chân răng, nhìn xuống chân cũng phát hiện nhiều nốt tụ máu dưới da, người nhà liền đưa ông đi bệnh viện. Qua kiểm tra thì chức năng đông máu tụt xuống quá thấp.

Bác sĩ cho hay: “Đều do 2 thứ thuốc “quý hiếm” dẫn tới đại hoạ. Khi uống thuốc aspirin lại tuỳ tiện uống kèm dầu cá biển nước sâu chế phẩm ginkgo dẫn tới ức chế chức năng đông máu, xuất huyết rất nguy hiểm.

Trong các sách y dược nổi tiếng đều nhắc nhở người cao tuổi cần phải thận trọng khi sử dụng các loại thuốc chế từ lá ngân hạnh (ginkgo), nhất là hết sức tránh dùng nó kèm với thuốc chống đông máu.

Tóm lại, người cao tuổi cần tuân thủ sự chỉ dẫn của bác sĩ điều trị khi sử dụng thuốc chống đông máu, và chú ý theo dõi xem sau khi uống thuốc có phản ứng phụ nào không, định kì hoá nghiệm xác định những chỉ tiêu có liên quan với chức năng đông máu.

Bùi Hữu Cường
(Theo báo “Người cao tuổi Thượng Hải”. Trung Quốc, tháng 7-2010)