Philadelphia – Thủ đô tranh bích họa thế giới

Mural – tranh tường hay tranh bích họa có lịch sử lâu đời nhất trên thế giới với tranh hang động thời tiền sử. Sau đó có thể kể qua tranh bích họa Ai Cập, tranh bích họa Phục hưng châu Âu với những tên tuổi vĩ đại như Michelangelo hay Leonardo da Vinci. Các nước có những công trình kiến trúc đẹp được trang trí bằng tranh bích họa phải kể đến Italia, Pháp, Nga, Hà Lan, Đức, Tây Ban Nha, Mêhicô… Nhưng nói đến tranh bích họa hiện đại hoành tráng ngoài trời không thể không nhắc đến nước Mỹ.

Thành phố Philadelphia, thành phố lớn thứ 5 Hoa Kỳ được mệnh danh là thủ đô của tranh bích họa ngoài trời thế giới. Tranh bích họa bắt đầu được vẽ để trang hoàng thành phố này mới chỉ bắt đầu từ những năm 1930. Nhưng từ đó đến nay vẽ tranh bích họa đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của thành phố này. Hiện thành phố có 2.400 tranh bích họa được vẽ trên những bức tường chạy dài, những trụ cầu, trên mặt tiền hoặc mặt bên tòa nhà, có những bức vẽ cao tới 4-5 tầng, kỷ lục có bức cao tới 11 tầng phủ kín cả một tòa nhà.

Có một thời gian khoảng đầu những năm 1980, phong trào phun sơn Graffiti lấn lướt trên nhiều bức tường của thành phố với những khẩu hiệu tranh giành địa vị xã hội và nhiều nội dung lộn xộn không ai kiểm soát nổi. Thị trưởng W.Wilson Goode đã phải thành lập mạng lưới chống sơn phun Graffiti (Anti-Graffiti Network – PAGN). PAGN truy tìm những thanh niên vẽ Graffiti, bắt họ cọ rửa và xóa các hình sơn phun. Nhưng vấn đề này vẫn tồn tại kéo dài. Vì những thanh niên vẽ hình bị phạt xong, ngay lập tức ban đêm họ lại dùng các hộp sơn và phun hình trở lại. Năm 1984, PAGN hoạt động theo một hướng mới. Họ thuê nữ họa sĩ vẽ bích họa Jane Golden thành lập một chương trình nghệ thuật cho thế hệ trẻ của thành phố (The Mural Arts Program-MAP). Đánh giá Graffiti như một năng lượng nghệ thuật bị đặt chưa đúng chỗ, một số quan chức thành phố nhận thấy có thể hướng năng lượng của giới trẻ ham mê vẽ Graffiti sang làm nghệ thuật. Điều đó sẽ có ích cho xã hội hơn là ngấm ngầm phá hoại cộng đồng. Còn đối với chính những người trẻ tuổi này, nghệ thuật sẽ tạo nên nhịp sống kéo họ ra khỏi thế giới đen tối của ma túy, phá hoại và tội ác.

Tổ chức MAP do nữ họa sĩ Jane Golden lãnh đạo đã dấy lên một phong trào vẽ bích họa hoành tráng làm thay đổi hẳn bộ mặt thành phố Philadelphia. Các khu bắc, nam, đông, tây của Philadelphia ganh đua nhau vẽ nên những tác phẩm ngoài trời đẹp, gây ấn tượng và mang dấu ấn văn hóa riêng của mỗi khu vực. Đặc biệt có những khu nhà của cư dân nghèo luôn bị xa lánh bởi cảnh nhếch nhác và tội phạm cũng như được lột xác khi những bức tranh bích họa với nội dung và màu sắc tươi sáng xuất hiện. Bức tường Hòa bình (trong ảnh) có độ cao bằng tòa nhà 3 tầng do chính nữ họa sĩ Jane Golden và Peter Pagast thể hiện trên phố Wharton ở phía nam Philadelphia, 4 tòa nhà với cảnh của 4 mùa xuân, hạ, thu, đông do họa sĩ David Guinn thể hiện ở trung tâm thành phố, hay mặt sau một tòa nhà là cả cảnh trời đêm trên thành phố với cậu bé với tay níu lấy vì sao được đặt trên ống khói do họa sĩ Donald Gensler, Jane Golden và các sinh viên trường ĐH Pennsylvania thể hiện…

Gắn chặt với dự án vẽ tranh bích họa là những chương trình giáo dục nghệ thuật đầy bổ ích cho thanh thiếu niên trên toàn thành phố. Các em được dạy vẽ bích họa bằng sơn acrylic và trực tiếp được tham gia vẽ phụ giúp các họa sĩ chuyên nghiệp. Các xưởng họa của dự án tiếp cận gần 1000 trẻ em hàng năm, chủ yếu là học sinh trung học lứa tuổi từ 14-18. Chương trình nghệ thuật vẽ tranh bích họa giúp các em khám phá khả năng sáng tạo, kỹ năng vẽ hoành tráng, cách làm việc theo nhóm và phát triển lòng tự tin. Ngân sách để vận hành dự án hoàn toàn do vận động từ xã hội: các quỹ, ngân hàng, doanh nghiệp, các cá nhân hảo tâm… Trong năm vừa qua Dự án vẽ tranh bích họa MAP đã đạt được con số vận động tài trợ 1,2 triệu đô la Mỹ. Nữ họa sĩ Jane Golden tâm sự: “Các bức tranh bích họa là những tác phẩm tự sự của thành phố này. Chúng có khả năng làm rung động tâm hồn. Thường mỗi tác phẩm đều mang một thông điệp riêng, những giá trị đạo đức, mong muốn loại bỏ bạo lực và nỗi sợ, mơ ước đến một thế giới tốt hơn, khao khát hướng tới cái Đẹp và cái Thiện… Tranh bích họa hoàn toàn có thể là chất xúc tác làm thay đổi xã hội. Hoạt động làm đẹp các công trình công cộng đưa những người dân xích lại gần nhau thông qua trao đổi, bình luận và cùng tham gia vào công việc chung của cộng đồng, cũng như tăng cường tình đoàn kết láng giềng, khơi dậy niềm tự hào và mối quan tâm chung từ việc làm đẹp thành phố đến việc giáo dục thế hệ trẻ”.

Nguyễn Thu Thủy

(Tổng hợp theo tài liệu của TS.Michael Digregorio)

BÀI VIẾT KHÁC

Thông Tin Tư Vấn

Vui lòng điền chính xác thông tin
để được đội ngũ Du lịch Hoàn Mỹ hỗ trợ tốt nhất