Theo thống kê của Bộ Giáo dục Hoa Kỳ, nước này có hơn 27.000 trường trung học ở Mỹ hệ công lập và hơn 11.000 trường hệ tư thục. Với một số lượng trường lớn như vậy, các bậc phụ huynh muốn lựa được một trường thích hợp cho con em mình không phải là chuyện dễ dàng.

Phân loại hệ thống các trường trung học tốt ở Mỹ

Tính chất của từng loại trường trung học ở Mỹ không giống nhau: có 4 hệ thống trường

  • High schools (tương đương lớp 9 – 12)

  • Senior high schools (10 – 12)

  • Junior/middle & high schools (lớp 6, 7 tới lớp 12)

  • Special schools (trường học đặc biệt)

    các trường trung học ở mỹ
    Tìm hiểu các trường ở Mỹ để định hướng cho mình.

Các trường Special schools này gồm:

  • Military schools (trường thiếu sinh quân)

  • School for the gifted children (trường năng khiếu)

  • School for disabled children (dành cho trẻ khuyết tật hay chậm phát triển).

Hệ thống trường trung học tư thục (Private high school) gồm:

  • College preparatory schools (trường dự bị đại học - chương trình học nhiều hơn, gắt gao hơn để chuẩn bị cho học sinh sẵn sàng vào đại học. Cũng như chương trình AP & IB - Advance Placement & International Baccalaureate)

  • Parochial schools (trường tôn giáo - dành riêng cho giáo dân của giáo phận địa phương. Du học sinh, nếu cư ngụ trong phạm vi của giáo phận và là giáo dân của nhà thờ thì sẽ được hưởng mức học phí như giáo dân của nhà thờ).

Quan niệm du học sinh chỉ được phép học trường trung học tư thục là hoàn toàn không đúng. Các em khi du học Mỹ có thể học ở bất cứ trường loại nào.

Hướng dẫn ngành học trường trung học ở Mỹ

Ở Mỹ có hai loại bằng:

  • Bằng về nghệ thuật (Art degree, cấp cho những ai học các bộ môn như ngôn ngữ học, nhân văn, xã hội, toán học, khoa học thể dục và văn học)

  • Bằng về khoa học (Science degree, cấp cho những ai học về khoa học và kỹ thuật).

Hầu hết học sinh ở Mỹ khi bắt đầu vào high school" đều biết mình sẽ làm nghề gì sau này, nên biết chọn lớp học và sắp xếp thời khóa biểu học tập.

Ví dụ: em nào muốn làm thợ máy, thì chọn học sửa máy nhiều hơn, và đồng thời học những lớp bắt buộc để lấy bằng trung học phổ thông. Em nào chọn làm kỹ sư, thì sẽ học những lớp AP/IB về toán và khoa học tự nhiên, muốn làm bác sĩ thì chọn AP sinh học, muốn làm cho ngân hàng thì sẽ học tiếng Anh, kế toán, luật thương mại.

Phụ huynh nên hướng dẫn cho các em học những ngành thích hợp với sở thích và năng khiếu, chọn đúng ngành học. Như vậy khả năng con mình học thành tài cao hơn. Đừng để con cái chọn nhầm nghề vì "đua" theo bạn bè; cũng đừng ép con cái phải học ngành mà cha mẹ mong muốn, sẽ làm lỡ hết tương lai của các em.

Chương trình trường trung học ở Mỹ giảng dạy tại high school

Xếp hạng trường trung học ở Mỹ tính theo tín chỉ, tùy theo yêu cầu của mỗi bang, học khu, mỗi trường có từ 18 đến 38 tín chỉ. Học sinh lấy đủ tín chỉ và qua được bài thi "High school exit exam" thì sẽ được cấp bằng tốt nghiệp. Chương trình và cách giảng dạy ở high school giống như trên đại học ở Mỹ. Vì vậy học sinh học xong lớp thấp thì mới được phép học lớp cao hơn. Tìm hiểu lý do, du học để làm gì?

Ví dụ: lớp toán đại số phương trình bậc 2 (Algebra 2), học sinh nào đã học lớp Algebra 1 ở THCS (Middle school) rồi thì khi vào high school được phép học lớp này, ngược lại học sinh lớp 12 mà còn thiếu hay điểm không đủ, thì bắt buộc phải học lớp này để tốt nghiệp.

Các em phải lấy đủ tín chỉ thì mới được ra trường. Do vậy phải hiểu thật rõ chương trình giảng dạy và các yêu cầu của trường THPT.

Nhiều học sinh Việt Nam không đủ khả năng tiếng Anh để theo những lớp Anh văn bình thường dành cho học sinh lưu loát tiếng Anh. Khi ấy hãy học ở các trường trung học ở Mỹ có chương trình English as a Second Language (Anh ngữ như một ngôn ngữ thứ hai) ESL. Trình độ Anh ngữ của các em phải ở mức trung bình (Intermediate level). Các lớp ESL dưới mức này không được tính tín chỉ.

Để rút ngắn quá trình học đại học, nhiều học sinh trung học có khuynh hướng đăng ký Advanced Placement (AP) program. Chương trình này được sự bảo trợ của College Board. Chương trình giảng dạy của AP theo tiêu chuẩn của đại học, nên được rất nhiều trường đại học chấp nhận cho tín chỉ (3.000/8.000 trường đại học).

Tuy nhiên, trước khi chọn những lớp AP này. Hãy xem trường đại học mà các em sẽ chọn, có chấp nhận cho tín chỉ hay không. Nếu không cho, thì đừng mất thời gian cho việc đó.

Theo kinh nghiệm cá nhân người viết, những môn học ở tường trung học Mỹ nào các em cho là khó nuốt nhất, thì chọn học tiết đầu tiên. Vì sau một đêm ngủ ngon, buổi sáng là lúc đầu óc minh mẫn nhất, các em sẽ tiếp thu dễ hơn, rồi tới lớp khó vừa, dễ.

Sau giờ ăn trưa, các em sẽ cảm thấy buồn ngủ. Vậy sau giờ ăn là lớp thể dục, hay lớp nghệ thuật. Nhớ một điều là đừng bao giờ để giáo viên cố vấn (Counselor) sắp xếp lớp học cho mình.

Độ tuổi nào du học là tốt nhất?

Giáo dục phổ thông ở Mỹ không giống như ở Việt Nam. Mỗi bang có quy định riêng, mỗi học khu có chương trình giảng dạy riêng, mỗi trường trung học Mỹ lại có các chương trình và đòi hỏi khác nhau. Cụ thể:

  • Với những em giỏi tiếng Anh và học lực tốt, như có điểm trung bình các lớp 9-12 từ 8,0 trở lên và trình độ Anh văn cỡ TOEFl iBT=85 thì trong lúc đang học lớp 12 nộp đơn xin vào đại học Mỹ là tốt nhất.

  • Những em nào không giỏi tiếng Anh, hay học bạ không tốt lắm (điểm trung bình dưới 7,3), thì cần ba năm vừa học chương trình phổ thông, vừa học tiếng Anh ở Mỹ.

Mười sáu tuổi là lứa tuổi đi du học trường trung học ở Mỹ thích hợp nhất. Trường hợp này đối với những em mà học lực và Anh văn chỉ ở mức trung bình. Phần nhiều các em 16 tuổi đã học xong lớp 10. Các em tùy theo trường hợp, được phép học lại những môn bị kém điểm và giữ lại những lớp nào được cao điểm. Đừng quan tâm đến chuyện học kém các bạn học khác một hay hai lớp.

Các em có cơ hội tham gia các hoạt động tại các trường trung học tốt ở Mỹ. Bạn học là giới cùng tuổi, hiểu được văn hóa Mỹ thông qua ngôn ngữ của giới "teen", sau này trình độ Anh ngữ của các em sẽ không thua kém người Mỹ.

Luật lệ của một số bang như Washington, Illinois, California, Pennsylvania v.v... cho phép những học sinh tốt nghiệp high school ở Mỹ được hưởng mức học phí tính theo cư dân của bang.

Đặc biệt là bang Washington, chỉ cần các em cư ngụ trong học khu và có người giám hộ là cư dân của tiểu bang thì đã được miễn phí học trường public high school gần nhà nhất.

Tóm lại, cho dù là học trường công hay trường tư trong xếp hạng trường trung học Mỹ. Các bậc phụ huynh và các em hãy nhớ nguyên tắc này: Tìm hiểu - Chọn lựa - Tham quan - Phương pháp học - Thành tài.

Kenny. V. Hà (từ Hoa Kỳ)